Vrijheid van meningsuiting en censuur

In Blog, Nieuws by Claudia van der Laan

Wat is vrijheid van meningsuiting precies?

Iedereen in Nederland heeft recht op een gelijke behandeling. Discriminatie is verboden, ook online. Veel websites, blogs en sociale media hebben daarom een goed moderatiebeleid. Toch worden ook op internet groepen gediscrimineerd.

Vrijheid van meningsuiting in Nederland

Recht om vrij je mening te uiten voorwaarde voor democratische samenleving.

Het recht op vrijheid van meningsuiting is een van de bekendste mensenrechten. Het recht om in vrijheid een mening te kunnen vormen en deze ook in vrijheid te kunnen uiten, zijn absolute voorwaarden voor een democratische samenleving. In Nederland is afgesproken dat de overheid geen censuur mag uitoefenen.

Onder de vrijheid van meningsuiting valt onder meer het recht om te demonstreren, het recht van artistieke expressie, de persvrijheid en het uiten van je mening via bijvoorbeeld het internet. Het recht op vrije meningsuiting biedt bescherming aan meningsuitingen die mogelijk als kwetsend, schokkend en/of verontrustend ervaren worden.

De vrijheid van meningsuiting is echter geen absoluut recht, het mag door de overheid ingeperkt worden als dit nodig is.  Soms moeten verschillende rechten tegen elkaar worden afgewogen, bijvoorbeeld vrijheid van meningsuiting en vrijheid van godsdienst, of vrijheid van meningsuiting en non-discriminatie.

Wat is censuur precies?

Censuur is het gebruiken van de macht van de overheid, een andere controlerende macht, een bepaalde groepering of bepaalde individuen, om informatie achter te houden of de berichtgeving aan banden te leggen.

In moderne zin bestaat censuur uit elke poging om informatie, gezichtspunten of methoden van uitdrukking zoals kunst of schuttingtaal te verbannen. Het doel van censuur is om de status quo te handhaven, om de ontwikkeling van een maatschappij of een afwijkende mening van een individu of een groep mensen, te onderdrukken. Censuur wordt onder meer aangetroffen in georganiseerde religies, clubs, sociale groepen en regeringen.

De vrijheid van meningsuiting bij het reageren op nieuwswebsites

Er is in juni 2015 een uitspraak door de Grote Kamer van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens gedaan waarin wordt gesteld dat (grote) commerciële bedrijven verantwoordelijk zijn voor de reacties van (anonieme) lezers op hun site.

Veel nieuwssites modereren vooraf of achteraf alle reacties die worden ingezonden. Naast discriminatie en smaad (wat wettelijk is verboden) hanteren veel nieuwssites ook andere huisregels om de discussie in de hand te houden. Denk hierbij aan een fatsoensregel (schelden en pesten), hoofdlettergebruik, anonimiteit, en inhoudelijk discussiëren.

Censuur door moderators?

Het staat de websitebeheerder vrij om eigen regels voor de online discussie te hanteren. De website is geen openbare plek waar alles maar gezegd moet kunnen worden. De reageerder is te gast en dienst zich te houden aan de regels van het huis. Deze huisregels zijn er niet om reageerders de mond te snoeren, maar vooral om de discussie voor iedereen aantrekkelijk te houden.

Moderators beoordelen of de ingezonden reacties al dan niet voldoen aan de huisregels. Dit is dus geen censuur. De moderator heeft geen mening of kleur, maar leidt de discussie in goede banen, zorgt dat deze inhoudelijk blijft en voldoet aan de gestelde huisregels.